Blended hulpverlening in de GGZ (1/2) - De onderbelichte kracht

Blended hulpverlening biedt vernieuwende mogelijkheden en is een zinvolle aanvulling op de bestaande zorg. Het biedt volop kansen om knelpunten anders aan te pakken en het zorg- en ondersteuningsaanbod beter te laten aansluiten op de persoonlijke behoeften en noden van specifieke doelgroepen.

De uitdaging ligt echter in het adoptieproces: hoe vergroten we de digitale geletterdheid en hoe verankeren we impactvolle digitale interventies binnen bestaande organisatiesystemen en netwerkstructuren?

Door : Ellen De Wolf

Omgaan met digitale hulpmiddelen als professional in zorg en welzijn

(Digitalisering zit verweven in ons dagelijks leven, ook wanneer we zoeken naar hulp en informatie. Tegelijk zet de snelheid van digitale ontwikkelingen bestaande problemen, zoals maatschappelijke ongelijkheid en lange wachtlijsten, nog meer op scherp. De toegankelijkheid van geestelijke gezondheidszorg staat daardoor nog meer onder druk.

Digitalisering en blended care kunnen hier een krachtig antwoord bieden. Niet als doel op zich, maar als hefbomen naar een duurzaam zorg- en welzijnssysteem. Maar hoe kan je door het bos de bomen blijven zien en de “juiste” keuzes maken? Voor professionals kan de overvloed aan digitale tools overweldigend zijn. Bovendien varieert de kwaliteit, betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid sterk.

Onlinehulp-apps.be biedt hier de nodige houvast. Dit platform fungeert als wegwijzer naar gescreende apps en websites die zowel zelfstandig als blended ingezet kunnen worden binnen welzijn en geestelijke gezondheid. Het platform is gefinancierd door de Vlaamse Overheid en ontwikkeld door experts uit de wetenschap en het sociaal werk.

Toch leven er bij heel wat professionals nog twijfels, terughoudendheid en onbekendheid over digitale tools. Daarom inspireren we in deze blog hoe ze een (groeps)aanbod kunnen versterken en welke meerwaarde ze bieden voor cliënten.

Flipped Classroom-principe: de klassieke manier van denken en doen in therapie omgooien

Blended hulpverlenen is creatief, zinvol en doordacht verweven van digitale interventies, instrumenten en ook ontwerpend onderzoeken hoe een zorgpad er kan uitzien. Daarin staan de behoeften en mogelijkheden van cliënten en hulpverleners centraal.

Door psycho-educatie in online modules te verweven met gesprekken en groepsaanbod kan er ook dynamisch, versterkend en complementair gewerkt worden rond persoonlijke doelen en vanuit een ondersteunend kader.

Door buiten de muren van de therapieruimte te denken en te werken, ontstaan interessante mogelijkheden. Wanneer we de diverse digitale mogelijkheden omarmen, kunnen cliënten – waaronder ouders, kinderen en jongeren – gevarieerd, sneller en flexibeler passende professionele en onderbouwde hulp en ondersteuning krijgen, maar ook zelf aan de slag gaan op hun eigen tempo.

Dit vervangt de klassieke 1-op-1 therapie niet, maar versterkt en verdiept deze juist, omdat cliënten vooraf op eigen tempo en zelfstandig met bepaalde zaken aan de slag gaan. Als hulpverlener kun je met minder gesprekken gerichter en dieper tot de kern komen, omdat je voortbouwt op de reflecties die de cliënt tussentijds heeft opgedaan. Dat is de essentie van ‘bewust blenden’: een doordachte variatie van online en offline, groepssessies en individuele momenten.

Geen eilandjes, maar gedeelde transformatie

Blended hulpverlening kan niet duurzaam landen als organisaties zorg en welzijn op de oude, vertrouwde manier blijven werken of het als eilandjes los van elkaar zouden vormgeven. Het vraagt om verandering en op verschillende niveaus:

Netwerkgericht werken: Organisaties moeten niet als eilandjes opereren, maar middelen en mensen strategisch inzetten binnen een netwerk van partners.
Cultuurverandering: Het herkennen van kleine, gerichte interventies die de cultuur veranderen is een expertise op zich, die niet standaard kan verwacht worden van inhoudelijke experts en zorgprofessionals. Het vraagt om een multi-stakeholder blik, maar ook kennis en vaardigheden om het proces te begeleiden en te ondersteunen.
Ruimte voor ontwerp: Het inhoudelijk verbeteren van het bestaande (groeps)aanbod vraagt om tijd en expertise, maar in de dagelijkse operatie ontbreekt het daarvoor vaak aan middelen en mandaat. Het is daarom belangrijk om innovatie structureel in te bedden in de strategie van je organisatie of netwerk.

Het is niet dat de hulpverleners, teams en werkingen niet willen, het ontbreekt hen gewoon vaak aan tijd, middelen, mandaten en reële mogelijkheden binnen de organisatiecontext. Tegelijk blijven wachttijden en andere maatschappelijke knelpunten zich opstapelen.

En juist door sneller en intensiever te werken, kunnen we grotere problemen bij kinderen en jongeren vroegtijdig opsporen, verminderen of zelfs voorkomen. Daarom is aandacht voor blended competenties en digitale geletterdheid bij professionals in zowel organisaties als in opleidingen essentieel.

Co-design en participatie: de eindgebruiker centraal

Blended hulpverlening is geen one size fits all. Het gaat om het combineren van het beste uit twee werelden om het welbevinden en de levenskwaliteit van mensen te bevorderen. Het gaat om mensen te blijven zien als mensen en te werken aan het herstellen, versterken en borgen van verbindingen.

Voor het ontwerpen van een vernieuwend digitaal aanbod of het integreren van blended care is doordachte samenwerking met de eindgebruikers cruciaal. Door te focussen op praktijkuitdagingen en te werken via ‘ontwerpend onderzoek’, sluit de hulp echt aan bij de behoeften van ouders en jongeren. Deze aanpak versterkt niet alleen de cliënt, maar biedt ook nieuwe mogelijkheden voor de hulpverleners en organisaties zelf.

Succesvolle implementatie lukt alleen als we ontwerpen samen met de doelgroep in plaats van voor hen. Idealiter brengen we daarvoor ervaringsdeskundigen, zorg- en ondersteuningsexperts en ontwikkelaars samen om oplossingen te bedenken voor problemen uit de dagelijkse praktijk. Zo zorgen we dat wat we maken ook echt aansluit bij de werkelijkheid.

Zo is er een mooi voorbeeld van vernieuwend blended aanbod rond ouderschap: Online opvoedingsplatform – OPLA

Digitale inclusie en diversiteit

Tegenwoordig komen hulpvragers vaak goed voorbereid bij een hulpverlener aan, nadat ze online al de nodige informatie hebben opgezocht. Hoewel deze digitale weg ondersteunend kan zijn en voor snelle antwoorden kan zorgen, brengt het ook nieuwe uitdagingen met zich mee.

Denk aan jongeren die zichzelf labels aanmeten op basis van TikTok-trends, of cliënten die zonder argwaan gevoelige informatie delen met AI-tools zoals ChatGPT. Deze ontwikkelingen zorgen voor terechte bezorgdheid bij therapeuten, waardoor er momenteel veel aandacht uitgaat naar onderzoek en dialoog over de risico’s van deze zelfevaluatie.

Ondanks de risico’s biedt digitalisering ook enorme kansen om de zorg inclusiever te maken en drempels te verlagen. Echte sociale inclusie betekent dat we mensen ondersteunen in hun kracht zonder sociale ongelijkheid te vergroten.

Er bestaan al veel mooie voorbeelden van digitale interventies die co-creatief ontworpen zijn met ervaringsdeskundigen. Ze verschuiven de regie naar de cliënt en zo ontstaat er ondersteuning die nauwer aansluit bij de persoonlijke behoefte.

Klik op onderstaande afbeelding om de AUGEO factsheet over het gebruik van chatbots door jongeren te bekijken:

Bron: Augeo.nl

De Stress Autism Mate (SAM)

Een succesvol voorbeeld van een co-creatief ontworpen digitaal hulpmiddel is de Stress Autism Mate (SAM), een wetenschappelijk onderbouwde app die samen met mensen met autisme is ontwikkeld om de regie te houden over hun dagelijkse stressniveaus.

Ruimte voor de professional in de digitale transformatie

Om digitale mogelijkheden als deze echt te verankeren, is een toekomstbestendige visie nodig die verder gaat dan alleen de techniek. Het is cruciaal dat professionals de ruimte, het mandaat en de juiste opleiding krijgen om met deze innovaties te werken.

Alleen door medewerkers actief te betrekken en te ondersteunen, kunnen vernieuwende digitale methoden succesvol worden geïntegreerd in de bestaande werkwijze. Zo transformeren we zorg en ondersteuning naar een moderne omgeving waarin menselijke expertise en digitale kracht hand in hand gaan.

Lees ook deel 2

In het tweede deel van deze Blogpost over blended care in de GGZ bekijken we een digitale zorgtool meer in detail. Je kan het hier terugvinden: Blended hulpverlening in de GGZ (2/2): Een casus

Van digitale tools naar menselijke impact

De transformatie naar blended hulpverlening is geen technische puzzel, maar een menselijk proces. Bij WhoCares? helpen we zorg- en welzijnsorganisaties om digitale kracht slim te benutten, zonder de authentieke verbinding te verliezen. Want innovatie slaagt pas als de technologie volledig ten dienste staat van de cliënt en de professional.

Zullen we samen de koers bepalen voor een mensgerichte digitale transformatie voor jouw organisatie?

Stuur ons een berichtje >>

Wil je op de hoogte blijven van ons werk in zorg & welzijn?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief, en ontvang elke maand een nieuwe dosis inspiratie in je inbox!

Nog een artikel lezen?

Geïntegreerde zorg: het boek

De eerste Summer Academy van WhoCares? – Netwerken in zorg en welzijn

Sensitief leiderschap: stil kunnen staan om als leider weer vooruit te gaan

Woonzorgcentrum? Schrijf je in voor het Tubbe-organisatiemodel!

Hoe een multidisciplinaire huisartsenpraktijk uitbouwen?

Wat de gezondheidszorg in Ijsland ons kan leren

Caruna – De burger aan het roer van de toekomst van de zorg

Verslag van de Socius trefdag 2024: Welzijn en cultuur onlosmakelijk verbonden?

Een sterker preventief gezondheidsbeleid in Vlaanderen en Brussel

Zorg als fundament voor morgen: de inspiraties achter het Caruna-traject

Sleutel mee aan de WhoCares? Summer Academy 2026

Geïntegreerde zorg en ondersteuning:
de mens centraal, voorbij de hokjes

Digitalisering als katalysator voor geïntegreerde zorg en ondersteuning

Praktische handvaten voor meer sociale innovatiekracht

Groepsprocessen en groepsdynamiek in zorg en welzijn: Samen sterker

Van huisartsenpraktijk naar interprofessioneel samenwerken

Lezing door Damiaan Denys op de startconferentie van UPC Duffel

Het lichaam als kompas: emotionele intelligentie en leiderschap

Waarom tijd maken voor “Klassens Tid” in zorg en welzijn?

Project rond valpreventie vermindert valrisico voor bewoners van WZC Frederickxhof

Coconuts: de kunst van waanzin

Eerste interfederale programma geïntegreerde zorg